2.6 بررسی تطبیقی سود جامع در سطح ایران و بینالملل…………………………………………………………………….49
2.6.1 تعریف سود جامع…………………………………………………………………………………………………………………….51
2.6.2 سایر اجزای سود جامع…………………………………………………………………………………………………………….52
2.6.2.1 تغییرات در مازاد تجدید ارزیابی داراییها……………………………………………………………………53
2.6.2.2 سود یا زیان اکچوئری در طرحهای مزایای معین………………………………………………………..54
2.6.2.3 تعدیلات تسعیر ارز……………………………………………………………………………………………………….56
2.6.2.4 سود (زیان) ناشی از اندازهگیری مجدد داراییهای مالی آماده برای فروش…………………59
2.6.2.5 بخش اثربخش سود (زیانهای) مربوط به ابزارهای مصون سازی در مصون سازی………61
2.6.2.6 تعدیلات سنواتی…………………………………………………………………………………………………………….63
2.6.2.7 تعدیلات تجدید طبقهبندی…………………………………………………………………………………………..64
2.6.3 شیوه گزارشگری سود جامع……………………………………………………………………………………………………..65
2.7 شیوه نوین ارائه صورتهای مالی……………………………………………………………………………………………………….68
2.7.1 سیر تحول نحوهی ارائهی صورتهای مالی……………………………………………………………………………..70
2.7.2 اهداف اساسی روش نوین ارائهی صورتهای مالی………………………………………………………………….72
2.7.3 اصول ارائهی صورتهای مالی (منطبق با IAS1)…………………………………………………………………..73
2.7.3.1 یکپارچگی………………………………………………………………………………………………………………………73
2.7.3.2 تفکیک…………………………………………………………………………………………………………………………..74
2.7.4 شکل و طبقهبندی……………………………………………………………………………………………………………………76
2.7.5 تعریف بخشها و گروهها………………………………………………………………………………………………………….79
2.7.6 صورتهای مالی……………………………………………………………………………………………………………………….82
2.7.6.1 صورت وضعیت مالی …………………………………………………………………………………………………….82
2.7.6.2 صورت سود (زیان) جامع……………………………………………………………………………………………..83
2.7.6.3 صورت جریان وجه نقد ………………………………………………………………………………………………..84

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب(به صورت کاملا تصادفی و به صورت نمونه) با شماره بندی انتهای صفحه درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود-این مطالب صرفا برای دمو می باشد

ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

اینجا کلیک کنید

بخش دوم: پیشینه تحقیق………………………………………………………………………………………………………86
2.1 مقدمه………………………………………………………………………………………………………………………………………………….87

2.2 تحقیقهای قبلی درمورد نوسانات سود جامع……………………………………………………………………………………87
2.3 تحقیقهای قبلی درمورد رابطه ریسک با سود جامع…………………………………………………………………………91
2.3.1 رابطهی معیارهای نوسانات سود و معیار ریسک بازار………………………………………………………………91
2.3.2 قیمتگذاری معیارهای نوسانات سود………………………………………………………………………………………94
2.4 تحقیقهای قبلی درمورد قدرت پیشبینیکنندگی سود جامع……………………………………………………….96
2.5 سایر تحقیقات در مورد سود جامع………………………………………………………………………………………………….100
2.6 جمع بندی……………………………………………………………………………………………………………………………………….109
فصل سوم: روش اجرای تحقیق ……………………………………………………………………………………………112
3.1 مقدمه……………………………………………………………………………………………………………………………………………….113
3.2 مدل مفهومی و فرضیههای تحقیق…………………………………………………………………………………………………113
3.2.1 مدل مفهومی تحقیق……………………………………………………………………………………………………………..113
3.2.2 فرضیههای تحقیق…………………………………………………………………………………………………………………118
3.3 روش کلی تحقیق……………………………………………………………………………………………………………………………118
3.4 قلمرو تحقیق…………………………………………………………………………………………………………………………………..119
3.4.1 قلمرو موضوعی……………………………………………………………………………………………………………………..119
3.4.2 قلمرو مکانی تحقیق……………………………………………………………………………………………………………..119
3.4.3 قلمرو زمانی تحقیق………………………………………………………………………………………………………………119
3.5 روش نمونهگیری…………………………………………………………………………………………………………………………….119
3.6 روش گردآوری دادهها……………………………………………………………………………………………………………………..120
3.7 معرفی و نحوهی محاسبه متغیرها …………………………………………………………………………………………………120
3.8 روش آزمون فرضیات تحقیق………………………………………………………………………………………………………….123
3.8.1 روش آزمون فرضیهی اول…………………………………………………………………………………………………….123
3.8.2 روش آزمون فرضیه دوم………………………………………………………………………………………………………..123
3.8.3 روش آزمون فرضیه سوم……………………………………………………………………………………………………….125
3.8.4 روش آزمون فرضیه چهارم……………………………………………………………………………………………………127
3.8.5 روش آزمون فرضیه پنجم……………………………………………………………………………………………………..128
3.9 مباحث آماری ……………………………………………………………………………………………………………………………….. 129
3.10 خلاصه فصل ……………………………………………………………………………………………………………………………….134
فصل چهارم: تجزیه و تحلیل آماری………………………………………………………………………………………135
4.1 مقدمه………………………………………………………………………………………………………………………………………………136
4.2 جامعه و نمونه آماری……………………………………………………………………………………………………………………….137
4.3 نتایج…………………………………………………………………………………………………………………………………………………137
4.3.1 آزمون فرضیه اول…………………………………………………………………………………………………………………..137
4.3.2 آزمون فرضیه دوم………………………………………………………………………………………………………………….139
4.3.3 آزمون فرضیه سوم…………………………………………………………………………………………………………………144
4.3.4 آزمون فرضیه چهارم…………………………………………………………………………………………………………….150
4.3.5 آزمون فرضیه پنجم……………………………………………………………………………………………………………….154
4.4 خلاصه و جمعبندی ………………………………………………………………………………………………………………………157
فصل پنجم: نتیجه گیری و پیشنهادات…………………………………………………………………………………………………….158
5.1 مرور و جمعبندی …………………………………………………………………………………………………………………………..159
5.2 نتایج آزمون فرضیههای تحقیق………………………………………………………………………………………………………161
5.2.1 نتایج آزمون فرضیه اول…………………………………………………………………………………………………………161
5.2.2 نتایج آزمون فرضیه دوم………………………………………………………………………………………………………..162
5.2.3 نتایج آزمون فرضیه سوم………………………………………………………………………………………………………..162
5.2.4 نتایج آزمون فرضیه چهارم…………………………………………………………………………………………………….163
5.2.5 نتایج آزمون فرضیه پنجم………………………………………………………………………………………………………164
5.3 محدودیتهای تحقیق……………………………………………………………………………………………………………………..164
5.4 پیشنهادات ……………………………………………………………………………………………………………………………………….165
5.4.1 پیشنهادت کاربردی………………………………………………………………………………………………………………..165
5.4.2 پیشنهادات برای تحقیقهای آتی…………………………………………………………………………………………..166
5.5 خلاصه فصل ………………………………………………………………………………………………………………………………….167
فهرست منابع……………………………………………………………………………………………………………………………………………….I
فهرست شکلها
شکل 2.1 خصوصیات کیفی اطلاعات مالی بر اساس SFAC8 ……………………………………………………………..69
شکل 2.2 اصول اساسی ارائه صورتهای مالی …………………………………………………………………………………………73
شکل 2.3 مبانی تفکیک منابع …………………………………………………………………………………………………………………75
شکل 2.4 مجموعه صورتهای مالی …………………………………………………………………………………………………………76
شکل 2.5 روش مستقیم تهیه صورت جریان وجه نقد…………………………………………………………………………….84
شکل 3.1 مدل مفهومی تحقیق ………………………………………………………………………………………………………………117
شکل 3.2 انواع الگوهای برآورد و آزمونهای انتخاب الگو ………………………………………………………………………134
شکل 4.1 مقایسه معیارهای نوسانات سود در سالهای مختلف ………………………………………………………….138
فهرست جدولها
جدول 2.1 سیر تطور IAS1 …. ……………………………………………………………………………………………………………….. 47
جدول 2.2 مقایسه سایر اجزای سود جامع در دو استاندارد شماره 6 ایران با IAS1…………………………….52
جدول 2.3 اجزای مخارج طرحهای معین در IAS19 …………………………………………………………………………..56
جدول 2.4 نحوه اندازهگیری و شناسایی داراییهای مالی در ایران …………………………………………………………60
جدول 2.5 بخشها و گروههای مختلف صورتهای مالی مطابق با IAS1 ……………………………………………77
جدول 2.6 خلاصه تحقیقات خارجی در مورد سود جامع …………………………………………………………………….104
جدول 2.7 خلاصه تحقیقات داخلی در مورد سود جامع ………………………………………………………………………108
جدول 4.1 آمارهای توصیفی معیارهای نوسانات سود …………………………………………………………………………138
جدول 4.2 آمارهای توصیفی نوسانات نسبی سود………………………………………………………………………………….139
جدول 4.3 آزمون رتبهبندی ویلکاکسون ……………………………………………………………………………………………….139
جدول 4.4 آمارهای توصیفی فرضیه دوم ………………………………………………………………………………………………140

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

جدول 4.5 نتایج آزمون آماری جارک- برا برای متغیرهای فرضیه دوم ………………………………………………141
جدول 4.6 نتایج آزمون لیمر برای مدلهای فرضیه دوم ………………………………………………………………………141
جدول 4.7 نتایج آزمون هاسمن برای مدلهای فرضیه دوم …………………………………………………………………142
جدول 4.8 نتایج حاصل از برازش مدلهای رگرسیونی فرضیه دوم …………………………………………………….143
جدول 4.9 آمارهای توصیفی فرضیه سوم …………………………………………………………………………………………….145
جدول 4.10 نتایج آزمون آماری جارک- برا برای متغیرهای فرضیه سوم …………………………………………..146
جدول 4.11 نتایج آزمون لیمر برای مدلهای فرضیه سوم …………………………………………………………………..146
جدول 4.12 نتایج آزمون هاسمن برای مدلهای فرضیه سوم …………………………………………………………….147
جدول 4.13 نتایج حاصل از برازش مدلهای رگرسیونی فرضیه سوم …………………………………………………149
جدول 4.14 آمارهای توصیفی فرضیه چهارم ……………………………………………………………………………………….150
جدول 4.15 نتایج آزمون آماری جارک- برا برای متغیرهای فرضیه چهارم ………………………………………..151
جدول 4.16 نتایج آزمون لیمر برای مدلهای فرضیه چهارم ………………………………………………………………151
جدول 4.17 نتایج آزمون هاسمن برای مدلهای فرضیه چهارم ………………………………………………………….152
جدول 4.18 نتایج حاصل از برازش مدلهای رگرسیونی فرضیه چهارم ………………………………………………153
جدول 4.19 آمارهای توصیفی فرضیه پنجم …………………………………………………………………………………………154
جدول 4.20 نتایج آزمون آماری جارک- برا برای متغیرهای فرضیه پنجم …………………………………………155
جدول 4.21 نتایج آزمون لیمر برای مدلهای فرضیه پنجم ………………………………………………………………..155
جدول 4.22 نتایج آزمون هاسمن برای مدلهای فرضیه پنجم ……………………………………………………………156
جدول 4.23 نتایج حاصل از برازش مدلهای رگرسیونی فرضیه پنجم ………………………………………………..157
فصل اول
کلیات تحقیق
1.1 مقدمه
تصمیمگیری از جمله مسائلی است که انسان همواره با آن روبرو بوده است. تصمیمگیری نیازمند اطلاعات است. مدیران و سرمایهگذاران از جمله افرادی هستند که همواره با این مسأله روبهرو میشوند. از میان اطلاعات گوناگونی که مدیران و تصمیمگیرندگان برای اخذ تصمیمات خود بدان نیازمندند، اطلاعات مالی و حسابداری جایگاه ویژهای دارد. حسابداری یکی از فعالیتهای خدماتی است که نقش آن ارائه اطلاعات کمی باکیفیت و ماهیت مالی درباره مؤسسات، به منظور استفاده از آن اطلاعات در تصمیمگیریهای اقتصادی است. صورتهای مالی وسیلهای است که با آن اطلاعات مالی در شبکههای حسابداری دستهبندی و انباشته شده، در زمانهای معین طی گزارشات مالی در اختیار استفادهکنندگان بالفعل (عمدتاً صاحبان مؤسسات و بستانکاران) قـرار داده میشـود. نتایج فعالیتهای اقتصادی مؤسسـات از مجـرای روشهای حسابـداری، جمعآوری، تجزیه و تحلیل، ثبت، طبقهبنـدی، تلخیص و سپس در صورتهای مالـی گـزارش میشود.
هدف اصلی گزارشگری مالی بیان وضعیت مالی و عملکرد واحد تجاری برای اشخاص بیرون از سازمان جهت کمک به آنها در اتخاذ تصمیمات مالی است. ابزار اصلی برای انتقال اطلاعات به اشخاص مـزبور، صـورتهای مالی اساسی، یادداشتهای همراه و گزارشهای مکمل است که محصول نهایی فرایند حسابداری و گزارشگری مالی محسوب میشوند. از آنجا که استفادهکنندگان از این گـزارشها، در تهیـه آنها نقش نداشتهاند، مجامع دولتی و مؤسسات علمی و حرفهای حسابداری در هر کشور، واحدهای گزارشگر را به رعایت اصول و استانداردها موظف میکنند تا استفادهکنندگان با اعتماد کامل، این نوع اطلاعات و گزارشها را برای تصمیمگیری مورد استفاده قرار دهند. از این رو، استانداردهای حسابداری در هر کشور در پاسخ به این نیاز، از سوی مراجع استانداردگذار تدوین شد.
اما امروزه، توسعه حمل و نقل و ارتباطات، موجب نزدیکی نقاط مختلف جهان به نحوی شده است که اصطلاح “دهکدهی جهانی1″، به آن اطلاق میگردد. از انتهای جنگ جهانی دوم تاکنون، در تجارت بینالملل و سایر اشکال اتکای متقابل بین کشورها چنان رشدی پیدا شده که بر جوانب مختلف زندگی بشر تأثیر با اهمیتی گذاشته است. در تجارت نیز وضعیتهای خاصی پدیدار شده که یکنواختی استانداردهای حسابداری را در کشورهای مختلف، به ذهن متبادر کرده است.
یکنواختی، به میزان هماهنگی یا شباهت میان مجموعههای مختلف استانداردهای ملی حسابداری و روشها و شکل گزارشگری مالی اشاره دارد (شباهنگ، 1381). بهطورکلی، وجود روشهای حسابداری متفاوت برای یک نوع معاملات و رویدادها، تجزیه و تحلیل و مقایسهی صورتهای مالی را با مشکلات زیادی مواجه کرده است. بنابراین، یک دلیل و منطق عمده برای هماهنگسازی این است که قابلیت مقایسهی صورتهای مالی شرکتها را افزایش میدهد و استفاده از آن را در سراسر کشورهای جهان آسانتر میسازد. این موضوع نشان میدهد که چرا حمایت رو به گسترشی برای تدوین استانداردهای حسابداری بینالمللی وجود دارد.
لیکن تلاش برای هماهنگسازی استانداردهای حسابداری در سطح بینالمللی، زمانی قرین موفقیت خواهد بود که در خصوص پذیرش و اجرای آن اطمینان لازم به وجود آید. این اطمینان جز با شناخت استانداردهای حسابداری بینالمللی و تأثیر پذیرش آنها بر بازار سهام داخلی امکانپذیر نیست. بنابراین، پیش از پذیرش استانداردهای حسابداری بینالمللی، میبایست به دقت آنها را مورد مطالعه قرار داد و موارد افتراق آنها را با استانداردهای حسابداری ملی معین کرد. بیشک با تعیین موارد افتراق موجود بین استانداردهای حسابداری ملی و بینالمللی، عمل هماهنگسازی استانداردها با آگاهی و سرعت بیشتری انجام خواهد شد.
اما در میان استانداردهای حسابداری گوناگون، استاندارد مربوط به شیوهی “گزارشگری سود جامع” جایگاه ویژهای دارد به این دلیل که سود یکی از مهمترین معیارها برای ارزیابی عملکرد شرکت و مدیریت و تصمیمات سرمایهگذاران محسوب میشود. علت تأکید بر سود جامع هم آن است که آن همهی تغییرات غیر مالکانه در حقوق صاحبان سرمایه، در طی یک دوره را در برمیگیرد و لذا عملکـرد شرکت را بهتـر از سایر روشهای اندازهگیری سود نشان میدهد. استاندارد حسابداری بینالمللی شماره 1 با عنوان “نحوهی ارائهی صورتهای مالی” و استاندارد حسابداری شماره 6 ایران با عنوان “گزارش عملکرد مالی” استانداردهایی هستند که به این موضوع پرداختهاند.
همچنین لازم به ذکر است، اصطلاح سود جامع برای توصیف کل اجزای آن، یعنی سود خالص و سایر اجزای سود جامع استفاده میشود. سایر اجزای سود جامع اشاره به درآمدها، هزینهها، سودها و زیانهایی دارد که به دلیل ماهیت موقتی و غیرعادی خود از سود خالص حذف و تحت بخشی جداگانه با عنوان سایر اجزای سود جامع در صورت عملکرد مالی نشان داده میشوند (IAS21، بند 7). اما نکتهای که باید به آن توجه کرد، این است که در رابطه با سایر اجزای سود جامع پرسشی مطرح است که لازم است قبل از تهیهی صورتهای مالی به آن پاسخ داده شود و آن این است که این اقلام در کدام قسمت از صورتهای مالی گزارش شوند؟
بر طبق IAS1، برای ارائهی این اقلام، شرکتها به استفاده از هر دو روش زیر مجاز هستند اما این استاندارد، شرکتها را به استفاده از روش اول تشویق میکند و آن را برتر میداند.
گزارش سایر اجزای سود جامع در انتهای صورت سود (زیان) دوره (رویکرد ارائهی یک صورت عملکرد مالی واحد)،
گزارش سایر اجزای سود جامع در یک صورت عملکرد مالی جداگانه (رویکرد ارائهی دو صورت عملکرد مالی جداگانه).
در ایران تنها رویکرد ارائه دو صورت عملکرد مالی جداگانه پذیرفته شده است. گزارشگری سود جامع در یک صورت عملکـرد واحـد، مسئلهای بحث برانگیـز است. مخالفان این رویکـرد گزارشگـری معتقـدند که ارائهی”سایر اجزای سود جامع” همراه با نتایج کسب و کار اصلی، استفادهکنندگان از صورتهای مالی را به اشتباه میاندازد و به سوءتعبیرهای مهمی از عملکرد یک شرکت منجر میشود (IASB3,2009، بند 40). در واقع، نگرانی اصلی مخالفان گزارشگـری سود جامع در یک صورت عملکرد واحد، بابت تأثیراتی است که این سوءتعبیرها میتواند در ریسک شرکت و در نتیجه، در قیمت سهام داشته باشد. از این رو، با علم به این موضوع که نوسانات سود عنصری از ریسک شرکت است که سبب کاهش قیمت سهام آن میشود و با انگیزه ارزیابی اظهارنظرهای مخالف با گزارشگری سود جامع در یک صورت عملکرد واحد و با آرزوی کمک به تسهیل فرایند هماهنگسازی شیوهی گزارشگری سود جامع در ایران و در سطح بینالملل، به بررسی ارتباط ریسک شرکت و نوسانات سود جامع میپردازیم.
تشریح و بیان مسئله
تصمیمگیری از جمله مسائلی است که انسان همواره با آن روبرو بوده است. تصمیمگیری نیازمند اطلاعات است. در میان اطلاعات گوناگونی که مدیران و تصمیمگیرندگان برای اخذ تصمیمات خود بدان نیازمندند، اطلاعات مالی و حسابداری جایگاه ویژهای دارد. صورت سود (زیان)، یکی از صورتهای مالی اساسی است که چگونگی و نتیجه عملکرد مالی یک شخصیت حسابداری (واحد گزارشگر) را طی دوره مالی نشان میدهد و به عنوان مبنایی برای تصمیمات سرمایهگذاری و سایر تصمیمات محسوب میشود.
اندازهگیری سود دوره مالی یک واحد تجاری همیشه یکی از چالشهای پیش روی تدوینکنندگان استانداردهای حسابداری و دلمشغولی اصلی استفادهکنندگان اطلاعات حسابداری بوده است. در دو دهه گذشته توسط مدیریت مالی نوآوریهایی، در زمینه معاملات بازرگانی پیچیده بوجود آمده است تا برای شرکتها ایجاد ارزش کند. اما تدوینکنندگان استانداردهای حسابداری با این پیشرفتها همراه نبودهاند. علاوهبراین، در صورتهای مالی بر مبنای ارزشهای تاریخی به دلیل آنکه اجازه داده میشود تا بسیاری از اقلامی که به صورت بالقوه با ارزش مرتبط هستند در صورت سود (زیان) انعکاس نیابد و مستقیماً در بخش حقوق صاحبان سرمایه ترازنامه منعکس شود یا حتی مورد اندازهگیری و شناسایی قرار نگیرد، صورتهای مالی از شفافیت کمتری برخوردار بوده و همواره مورد انتقاد بودهاند. عدم گزارش تغییرات بااهمیت ارزش شرکت در صورت سود (زیان) و انعکاس مستقیم آن در بخش حقوق صاحبان سرمایه کیفیت سود را کاهش میدهد و به نقش آن به عنوان یک ورودی مهم در ارزشگذاری آسیب وارد میسازد. در این راستا، مدیران به مدیریت سود تشویق میشوند و باعث میشود استفادهکنندگان اطلاعات مالی با استنباطهای گمراهکنندهای روبرو شوند (واتس و زیمرمن4، 1986). تدوینکنندگان استانداردهای حسابداری در بسیاری از کشورها به منظور پاسخگویی به این انتقادات و نیازها به افزایش سطح شفافیت و مرتبط بودن صورتهای مالی با ارزش شرکت به سوی پذیرش رویکرد شمول کلی سود (سود فراگیر) گام برداشتهاند.
در سال 1978 FASB5 در بیانیه شماره یک با عنوان «اهداف گزارشگری مالی واحدهای تجاری» اصطلاح سود جامع را برای مفهوم عایدی (سود قبل از کسر اثرات انباشته تغییر در اصول حسابداری) بکار برد. این اصطلاح برای اولین بار و به طور رسمی در بیانیه مفاهیم شماره سه FASB با عنوان «عناصر صورتهای مالی واحدهای تجاری» که بعداً بیانیه مفاهیم شماره ششFASB با عنوان «عناصر صورتهای مالی» جایگزین آن گردید، تعریف شد. در دو بیانیه اخیر سود جامع به صورت زیر تعریف شده است:
“سود جامع عبارت است از تغییر در حقوق صاحبان سرمایه (خالص داراییها) واحد تجاری طی یک دوره در نتیجه وقوع معاملات و سایر رویدادها و شرایط، به استثنای تغییرات ناشی از سرمایهگذاری صاحبان سرمایه و داراییهای توزیع شده بین آنها”.
با گذشت زمان و با پررنگتر شدن “رویکـرد سودمنـدی گزارشهای مالی برای تصمیمگیری مالی استفادهکنندگان” و توجه بیشتر به مسائل رفتاری در باب ارائهی صورتهای مالی، شکل ارائهی صورتهای مالی نیز بسیار مورد توجه قرار گرفت. بر این اساس، در 1991 با توجه به مشکلاتی که در خصوص کیفیت گزارشگری و افشای اطلاعات در صورتهای مالی وجود داشت، انجمن حسابداران رسمی ایالات متحده کارگروه ویژهی گزارشگری مالی را ایجاد کرد. پس از آن، در 15 دسامبر سال 1997 میلادی هیئت تدوین استانداردهای مالی ایالت متحده، به منظور تأکید بیشتر بر گسترش مفهوم سود جامع، با انتشار بیانیه شماره 130، تهیه صورت سود (زیان) جامع را الزامی کرد.
در بیانیه شماره 130 استاندارد حسابداری مالی آمریکا با عنوان “گزارشگری سود جامع” نیز افشای اطلاعات اضافی الزامی نشده بلکه اقلامی که پیش از این در حقوق صاحبان سرمایه منعکس میشدند در سود خالص تعدیل میشوند تا سود جامع بدست آید. بیانیه شماره 130 استاندارد حسابداری مالی آمریکا و به دنبال آن بیانیه شماره شش استاندارد حسابداری مالی آمریکا اوج یک بحث درازمدت بین مفهوم سود (زیان) جامع و سود خالص در حرفه حسابداری است. این بحث از دهه 1930 تاکنون یکی از بحثهای مهم در تدوین استانداردهای حسابداری بوده است. پیشنویس نحوه گزارشگری سود جامع (FASB,1996) نمایش واضحی از سود جامع و اجزای آن را در یک صورت عملکرد ملزم میکند. اما در نهایت این بیانیه، SFAS6130، شکل مشخصی را برای این صورت مالی الزامی نمیکند اما مُصر است که شرکت سود خالص را به عنوان جزیی از سود جامع نشان دهد. این بیانیه سه روش برای ارائه سود جامع توصیه میکند که البته ارائه آنها به این اشکال اجباری نیست: (1) ارائه جزء به جزء سایر اجزای سود جامع در زیر سود خالص (رویکرد ارائه یک صورت عملکرد مالی)، (2) ارائه صورت جداگانهای از سود جامع (رویکرد ارائه دو صورت عملکرد مالی جداگانه) و (3) گزارش سود جامع به عنوان بخشی از صورت تغییرات در حقوق صاحبان سرمایه (FASB,1998). FASB در بروزرسانی استاندارد حسابداری شماره 130 با عنوان “گزارشگری سود جامع” گزارش سود جامع را در صورت تغییرات حقوق صاحبان سرمایه حذف میکند (FASB,2011). اما شرکتها همچنان به ارائه یک صورت عملکرد واحد یا دو صورت عملکرد جداگانه7 مجاز هستند.
IASB در پیشنویس استانـدارد حسابداری بینالمللی شماره 1 با عنوان “نحوه ارائه صورتهای مالی” شرکتها را به ارائه تنها یک صورت عملکرد مالی دعوت میکند اما در نهایت و پس از دریافت اظهارنظرهای مخالف با این شیوه گزارشگری، شرکتها را به استفاده از هر دو شیوه ارائه یک صورت عملکرد واحد یا دو صـورت عملکـرد جداگانه برای گزارشگری سود جامع (IASB,2007)، مجاز اعلام میکند. در ایران نیز بر طبق استاندارد حسابداری شماره 6، تنها رویکرد ارائه دو صورت عملکرد جداگانه پذیرفته شده است.
گزارشگری سود جامع در یک صورت عملکرد واحد مسئلهای بحث برانگیز است. موافقین گزارشگری سود جامع در یک صورت عملکرد واحد معتقدند که سود (زیان) اندازهگیری شده بر مبنای جامع، به این دلیل که کلیـه تغییرات در خالص داراییهایی را کـه ناشی از منابع غیر مالکین در طی یک دوره بوده است را در برمیگیرد، عملکرد شرکت را بهتر از سایر اندازهگیریهای سود، نشان میدهد و همچنین، شفافیت، پایداری و قابلیت مقایسه را افزایش میدهد (IASB,2009، بند 39). درحالیکه، مخالفان گزارشگری سود جامع در یک صورت عملکرد واحد بر این باورند که گنجاندن اقلام تحقق نیافته در سود، توانایی سود را برای انعکاس دورنمای جریانات نقدی بلندمدت شرکت کاهش میدهد. آنها همچنین بیان میکنند که گنجاندن “سایر اجزای سـود جامع” همـراه با نتایج کسـب و کار اصلی، استفادهکننـدگان از صـورتهای مالی را به اشتباه میاندازد و به سوءتعبیرهای مهمی از عملکرد یک شرکت منجر میشود (IASB,2009، بند 40). درواقع، نگرانی اصلی مخالفان گزارشگری سود جامع در یک صورت عملکـرد واحـد، بابت تأثیراتی اسـت کـه این سوءتعبیرها میتواند در قدرت پیشبینیکنندگی سود و ریسک شرکت و در نتیجه، در قیمت سهام داشته باشد.
از طرفی طبق تحقیقات گذشته (دالیوال8 و همکاران 1999، کاناگارتنام9 و همکاران 2004) سود خالص نسبت به سود جامع هم دارای قدرت پیشبینی بیشتری برای پیشبینی جریان وجه نقد عملیاتی دوره بعد و سود خالص دوره بعد است و هم معیار بهتری برای پیشبینی عملکرد آتی شرکت محسوب میشود. بنابراین، به نظر میرسد سود خالص از نظر قدرت پیشبینی جریان وجه نقد عملیاتی دوره بعد و سود خالص دوره بعد بر سود جامع برتری داشته باشد.
از این رو در این تحقیق، با علم به این موضوع که نوسانات سود عنصری از ریسک شرکت است که سبب کاهش قیمت سهام آن میشود و با انگیزه ارزیابی اظهارنظرهای مخالف با گزارشگری سود جامع در یک صورت عملکرد واحد، به بررسی ارتباط ریسک شرکت و نوسانات سود جامع پرداخته و به دنبال پاسخی علمی و در خور دربارهی این پرسشهای آغازین هستیم که: “آیا ارائهی سایر اجزای سود جامع در انتهای صورت سود (زیان) دوره (رویکرد ارائه یک صورت عملکرد واحد) منجر به گمراهی استفادهکنندگان از صورتهای مالی و برداشت نادرست آنان از عملکرد اصلی شرکت میشود یا خیر؟

1.3 اهمیت و ضروت انجام تحقیق
بیانیه شماره 130 استانداردهای حسابداری مالی آمریکا و در پی آن بیانیه مفاهیم شماره شش آمریکا به دنبال یک بحث بلندمدت بین مفهوم سود (زیان) جامع و سود خالص در حرفه حسابداری ارائه گردید. این بحث از دهه 1930 تاکنون یکی از بحثهای مهم در تدوین استانداردهای حسابداری بوده است (سعیدی ولاشانی، 1384) و مباحثههای زیادی نیز در خصوص لزوم ارائه صورت سود (زیان) جامع در یک صورت عملکرد واحد وجود داشته است. همانطور که در قسمت قبل نیز بیان شد، مخالفان ارائه صورت سود (زیان) جامع در یک صورت عملکرد واحد بر این باور بودند که گنجاندن “سایر اجزای سود جامع” همراه با نتایج کسب و کار اصلی، استفادهکنندگان از صورتهای مالی را به اشتباه میاندازد و به سوءتعبیرهای مهمی از عملکرد یک شرکت منجر میشود. آنها همچنین معتقد بودند، تفاوت نوسانات سود جامع با سود خالص که ناشی از موارد تحققنیافته است، به افزایش ریسک شرکت و کاهش قیمت سهام منجر میشود (IASB,2009، بند 40).
بنابراین، لازم است تا با انجام تحقیقی به این سوال پاسخ داده شود که آیا تفاوت نوسانات ایجاد شده در سود، در اثر گزارشگری سایر اجزای سود جامع در انتهای صورت سود (زیان) دوره، استفادهکنندگان از صورتهای مالی را در تعیین عملکرد واقعی شرکت به اشتباه میاندازد یا خیر. از این رو، با انگیزه ارزیابی اظهارنظرهای مخالف با گزارشگری سود جامع در یک صورت عملکرد، بر آن شدیم تا به بررسی رابطه ریسک شرکت و نوسانات سود جامع بپردازیم.

تحیقهای قبلی در مورد نوسانات سود جامع، عموماً حسابداری ارزش منصفانه را در صنعت بانکداری بررسی میکردند (بارث10(1994)، بارث و همکاران (1996) و هادر11و همکاران (2006)). اما شواهد کمی در مورد نوسانات سود جامع و پیامدهای آن برای شرکتهای غیرمالی وجود داشت. از این رو با توجه به این موضوع، شادوالی خان (2012) به بررسی نوسانات سود جامع در سطح شرکتهای غیرمالی پرداخت. از طرفی با عنایت به این موضوع که در خصوص نوسانات سود جامع و تأثیر آن بر ریسک و قیمت سهام شرکتها تاکنون تحقیقی در ایران انجام نشده است، تصمیم بر آن شد تا تحقیقهای پیشین، با فراهم کردن شواهدی از شرکتهای غیرمالی در ایران، مجدداً مورد بررسی و بازنگری قرار گیرند.
ضمناً نتایج این تحقیق میتواند شواهدی در خصوص اینکه آیا استفادهکنندگان با ارائهی نوسانات سایر اجزای سود جامع در ذیل صورت سود (زیان) دوره به اشتباه میافتند یا خیر ارائه کند. همچنین، نتایج این تحقیق میتواند در زمینه ارائه صورت سود (زیان) جامع در یک صورت عملکرد واحد و نه دو صورت جداگانه، مفاهیم مهمی برای سازمان حسابرسی، به عنوان مرجع تدوینکننده استانداردهای حسابداری، به همراه داشته باشد و نیز به نگرانی مخالفان ارائه صورت سود (زیان) جامع در یک صورت عملکرد واحد، با ارائه دلیل، پاسخ مناسب دهد. نتایج این تحقیق همچنین میتواند در هماهنگسازی استاندارد حسابداری بینالمللی شماره 1 و استاندارد حسابداری شماره 6 ایران مفید باشد.

1.4 اهداف تحقیق
هدف نقطهای است که محقق قصد رسیدن بدان را دارد تا در آنجا به داوری بپردازد. همچنین مقصود و منظور نهایی از تحقیق را نیز هدف دانستهاند. حال، چنانچه اهداف یک تحقیق به خوبی بیان شود، محقق در مییابد که نیاز به چه نوع اطلاعاتی دارد و از چه راههایی باید به جستجوی آنها بپردازد و این خود راه گشای نحوه انجام تحقیق نیز خواهد بود.
1.4.1 هدف اصلی تحقیق
بر این اساس و با توجه به پرسش اصلی مطرح شده در قسمت بیان مسئله، هدف اصلی این تحقیق پاسخ به این سوال است که آیا ارائهی سایر اجزای سود جامع در انتهای صورت سود (زیان) دوره (رویکرد ارائه یک صورت عملکرد واحد) منجر به گمراهی استفادهکنندگان از صورتهای مالی و برداشت نادرست آنان از عملکرد اصلی شرکت میشود یا خیر؟
1.4.2 اهداف فرعی تحقیق
مقایسه میزان نوسان سود جامع نسبت به سود خالص،
بررسی ارتباط معیارهای نوسانات سود و ریسک شرکت،
بررسی ارتباط معیارهای نوسانات سود و قیمت بازار سهام شرکت،
بررسی قدرت پیشبینیکنندگی سود جامع نسبت به سود خالص برای پیشبینی جریان وجه نقد عملیاتی آتی،
بررسی قدرت پیشبینیکنندگی سود جامع نسبت به سود خالص برای پیشبینی سود خالص دوره بعد.
1.5 پرسشها و فرضیههای تحقیق
1.5.1 پرسشهای تحقیق
براساس مطالعات اکتشافی و مطالب مطرح شده و پرسش آغازین ارائه شده در قسمت انتهایی بیان مسئله پرسشهای زیر قابل طرح است:
آیا سود جامع نسبت به سود خالص نوسان بیشتری دارد؟
آیا نوسانات سایر اجزای سود جامع12 با ریسک بازار شرکت رابطه معنیداری دارد؟
آیا نوسانات سایر اجزای سود جامع با قیمت بازار سهام شرکت رابطه معنیداری دارد؟
آیا سود خالص نسبت به سود جامع قدرت پیشبینی بیشتری برای پیشبینی جریان وجه نقد عملیاتی دوره بعددارد؟
آیا سود خالص نسبت به سود جامع قدرت پیشبینی بیشتری برای پیشبینی سود خالص دوره بعد دارد؟
1.5.2 فرضیههای تحقیق
استقرار و تبیین درست و گویای فرضیه، آغاز راهی است که روش علمی نامگذاری شده است. فرضیه خود حاصل مطالعات و بررسیهای دقیق در یافتههای پیشینیانی است که مبانی نظری یک حوزه از علم را پی ریختهاند. یک فرضیه حدسی است زیرکانه در مورد مسئله و نیز راه حلی است برای مشکل مورد نظر (حساس یگانه، 1388). فرضیه نشان میدهد که چرا یک یا چند عامل، عوامل دیگر را تحت تأثیر قرار میدهند. به عبارت دیگر، فرضیه را، راه حل پیشنهادی محقق برای مسئله تحقیق و یا نتیجه تحقیق دانستهاند. ذکر این نکته نیز حائز اهمیت است که محقق صرفاً قصد آزمایش فرضیه را دارد نه اثبات آن. لذا در هنگام بیان فرضیه، محقق به بررسی روابط بین متغیرها میپردازد (دلاور، 1371).
با عنایت به مطالب مطروحه در قسمت بیان مسئله و مرور ادبیات موجـود و براساس پرسشهای پنجگانه مندرج در قسمت فوق، فرضیههای تحقیق، به شرح زیر قابل صورتبندی است:
فرضیه اول: سود جامع نسبت به سود خالص نوسان بیشتری دارد.
فرضیه دوم: نوسانات سایر اجزای سود جامع با ریسک بازار شرکت رابطه معناداری دارد.
فرضیه سوم: نوسانات سایر اجزای سود جامع با قیمت بازار سهام شرکت رابطه معناداری دارد.
فرضیه چهارم: سود خالص نسبت به سود جامع قدرت پیشبینی بیشتری برای پیشبینی جریان وجه نقد عملیاتی دوره بعددارد.
فرضیه پنجم: سود خالص نسبت به سود جامع قدرت پیشبینی بیشتری برای پیشبینی سود خالص دوره بعد دارد.

روش اجرای تحقیق
با توجه به این موضوع که نتایج این تحقیق میتواند دربرگیرنده اطلاعات و راهکارهایی برای اهالی بازار سرمایه باشد، از بابت هدف کاربردی و از آنجا که در این تحقیق، به دنبال ارزیابی ارتباط بین دو یا چند متغیر هستیم، این تحقیق از لحاظ ماهیت و روش، توصیفی- همبستگی است.
همچنین به منظور تخمین مدلهای این تحقیق جهت آزمون فرضیهها، از نمونهای از شرکتهای پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران در بازه زمانی 1382-1391 استفاده میشود. به منظور آزمون فرضیههای تحقیق نیز از مدلهای رگرسیونی چند متغیره، آزمون F و نیز سایر آزمونهای مربوط به دادههای ترکیبی نظیر آزمون لیمر، آزمون هاسمن و … استفاده میشود. روش اجرای تحقیق و همچنین روشهای آزمون هر فرضیه به تفصیل در فصل سوم ارائه شده است.
1.7 تعریف برخی از واژهها و اصطلاحات تحقیق
سود (زیان) خالص: برابر با حاصل جمع سود (زیان) عملیاتی، درآمدها و هزینههای غیرعملیاتی و سود (زیان) عملیات متوقف شده میباشد (استاندارد حسابداری شماره 6 ایران).
سود (زیان) جامع: عبارت از کلیه تغییرات در حقوق صاحبان سرمایه از بابت درآمدها و هزینههای مختلف شناسایی شده اعم از تحقق یافته و تحقق نیافته در طی دوره مالی میباشد. سود جامع شامل سود (زیان) خالص دوره، سایر درآمدها و هزینههای شناسایی شده و تعدیلات سنواتی میباشد (استاندارد حسابداری شماره 6 ایران).
سایر درآمدها و هزینهها: شامل (1) درآمدها و هزینههای تحقق نیافته ناشی از تغییرات ارزش داراییها و بدهیهایی که اساساً به منظور قادر ساختن واحد تجاری به انجام عملیات به نحو مستمر نگهداری میشود و به موجب استانداردهای حسابداری مربوط مستقیماً به حقوق صاحبان سرمایه منظور میشود (از قبیل درآمدها و هزینههای ناشی از تجدید ارزیابی داراییهای ثابت مشهود) و (2) درآمدها و هزینههایی که طبق استانداردهای حسابداری به استناد قوانین آمره مستقیماً در حقوق صاحبان سرمایه منظور میشود (از قبیل مابهالتفاوتهای حاصل از تسعیر داراییها و بدهیهای ارزی موضوع ماده 136 قانون محاسبات عمومی) (استاندارد حسابداری شماره 6 ایران).
تعدیلات سنواتی: به اقلامی اطلاق میشود که مربوط به سنوات قبلی است که در تعدیل مانده سود (زیان) انباشته ابتدای دوره منظور میگردد و به اقلامی محدود میشود که از تغییر در رویه حسابداری و اصلاح اشتباه ناشی میگردد (استاندارد حسابداری شماره 6 ایران).
سایر اجزای سود جامع: این قلم در استانداردهای حسابداری گوناگون، متفاوت است اما در ایران به حاصل جمع سایر درآمدها و هزینهها با تعدیلات سنواتی، سایر اجزای سود جامع گفته میشود. در فصل دوم، به تفصیل درمورد سایر درآمدها و هزینههایی که در این قسمت گزارش میشود بحث خواهد شد.
جریان وجهنقد عملیاتی: شامل جریانهای نقـدی ورودی و خروجی ناشی از فعالیتهای عملیاتی (فعالیتهای اصلی و مستمر مولد درآمد عملیاتی واحد تجاری) و نیز آن دسته از جریانهای نقدی است که ماهیتاً به طور مستقیم قابل ارتباط با سایر طبقات جریانهای نقدی صورت جریان وجوه نقد نباشد(استاندارد حسابداری شماره 2 ایران).
بدهی جاری: طبق مفاهیم نظری گزارشگری مالی در ایران (1391) تعهداتی هستند که انتظار میرود از طریق استفاده از داراییهای جاری موجود و یا ایجاد بدهی جاری دیگر حذف شوند.
حقوق صاحبان سرمایه: طبق مفاهیم نظری گزارشگری مالی در ایران (1391) عبارتست از باقیماندهای که از کسر جمع بدهیهای واحد تجاری از جمع داراییهای آن حاصل میشود.
بتا: ضریب بتا در این تحقیق نمایندهای از ریسک سیستماتیک سهام است. ضریب بتای یک سهم عادی چیزی جز شاخص ریسک سیستماتیک تلقی نمیگردد؛ زیرا میتوان با استفاده از آن، تغییرات نرخ بازده آن سهم را با نرخ بازده کل بازار سهام مقایسه کرد.
بتا از طریق فرمول زیر محاسبه میشود:
β=(cov (r_i, r_m))/(σ^2 (r_m))
:cov (r_i, r_m ) نشاندهنده کوواریانس بازده سهم و بازده بازار میباشد.
:σ^2 (r_m) نشاندهنده کوواریانس بازدههای بازار میباشد.
1.8 ساختار کلی تحقیق
فصل اول، دربرگیرندهی کلیات تحقیق شامل بیان مسئله، اهمیت و ضرورت انجام تحقیق، اهداف تحقیق، فرضیههای تحقیق، روش اجرای تحقیق و تعریف عملیاتی متغیرها بود که از نظر گذشت.
در فصل دوم، مبانی نظری و پیشینه تحقیق ارائه خواهد شد. این فصل به دو بخش تقسیم خواهد شد. در بخش اول، مبانی نظری تحقیق، شامل توضیحاتی در مورد ریسک و عوامل مؤثر بر آن، سود، رویکردهای تهیهی صورت سود (زیان)، بررسی تطبیقی گزارشگری سود جامع در سطح ایران و بینالملل و شیوه نوین ارائه صورتهای مالی ارائه خواهد شد و در بخش دوم که شامل پیشینه تحقیق است، تحقیقهای خارجی و داخلی انجام شده مرتبط با موضوع تحقیق ارائه میگردد.
فصل سوم، به ارائه روش اجرای تحقیق اختصاص دارد. در این فصل ابتدا مدل مفهومی و فرضیههای تحقیق به همراه توضیحات مربوط به آنها ارائه میشود. سپس، روش کلی تحقیق، قلمرو تحقیق شامل قلمرو موضوعی، مکانی و زمانی تحقیق، روش نمونهگیری، روش گردآوری دادهها، معرفی و نحوه محاسبه متغیرها و در نهایت روش آزمون فرضیههای تحقیق به تفصیل مطرح خواهد شد.
در فصل چهارم، نتایج حاصل از تجزیه و تحلیل آماری فرضیههای تحقیق، با ذکر آزمونهای انجام شده برای هر فرضیه، ارائه خواهد شد.
در فصل پنجم، ابتدا خلاصهای از تحقیق بیان خواهد شد و سپس نتایج آزمون فرضیههای تحقیق به تفکیک هر فرضیه، ارائه میشود. در پایان فصل نیز به ذکر محدودیتهای تحقیق و پیشنهادات، شامل پیشنهادات کاربردی و پیشنهادات برای تحقیقهای آتی، پرداخته خواهد شد.

فصل دوم
ادبیات و پیشینه تحقیق
بخش اول
مبانی نظری تحقیق
2.1 مقدمه
اصل ثابتی در فرهنگ سرمایهگذاری وجود دارد مبنی بر اینکه سرمایه از ریسک گریزان است و به سوی بازده و سود تمایل دارد. به همین خاطر است که سرمایهگذاران ریسکگریز از ورود سرمایهی خود به جایی که ریسـک وجود دارد یا افـق نامشخصی در برابر سـود و اصل سـرمایهشان هست، امتناع میکنند. اما آیا میتوان جایی را پیدا کرد که سرمایهگذاری در آن ریسـک نداشته باشـد؟ ریسـک و خطـر از دست دادن اصـل و فـرع سرمایه در همـه جا هست، بعضی سرمایهگذاریها پرخطـرند و برخی کم خطر. سرمایهگـذار با توجـه به میـزان ریسـک سـرمایهگذاری، انتظار سود و بازده متناسب را دارد. در یک بازار متعارف که در آن عوامل بازار دارای اطلاعات میباشند، بازده بالا همواره ریسک بالاتری را نیز به دنبال خواهد داشت.پس میزان سوددهی و ریسک دو مؤلفهی مهم در اتخاذ تصمیمات سرمایهگذاری به شمار میرود (ابزری و همکاران، 1387).
امروزه در بازارهای سرمایه، سرمایهگذاران به تجزیه و تحلیل دقیق شاخصهای مختلف اقتصادی نیاز دارند تا بتوانند برای سرمایهگذاری به درستی تصمیم بگیرنـد. شاخصهای بورس، تولیـد ناخالص داخلی13، نرخ تورم و … شاخصهایی میباشند که تأثیر قابل توجهی بر معاملات سرمایهگذاران و انتقال ثروت میان آنها دارنـد. بهطورکلی، شاخصها توانایی تلخیص مجموعهای از ویژگیهای مهم در ارتباط با یک تصمیم خاص را دارا میباشند. به عنوان مثال، شاخص داوجونز تنها با انعکاس تغییرات 30 سهم از سهام شرکتهای بورس نیویورک، نشاندهنده حرکت کلی اقتصاد آمریکا است به گونهای که علاقمندان تغییرات اقتصادی در آمریکا، تنها با اطلاع از تغییرات شاخص در یک روز میتوانند از تغییر انتظارات در خصوص آیندهی اقتصادی کشورشان مطلع شوند (مهرانی و همکاران، 1392).

دسته بندی : پایان نامه

پاسخ دهید