به نام خدا
اظهارنامه
اینجانب حسن فتاحی نافچی دانشجوی رشته حسابداری دانشکده اقتصاد، مدیریت و علوم اجتماعی اظهار می‌کنم که این پایان‌نامه حاصل پژوهش خودم بوده و در جاهایی که از منابع دیگران استفاده کرده‌ام، نشانی دقیق و مشخصات کامل آن را نوشته‌ام. همچنین، اظهار می‌کنم که تحقیق و موضوع پایان‌نامه‌ام تکراری نیست و تعهد می‌نمایم که بدون مجوز دانشگاه، دستاوردهای آن‌را منتشر ننموده و یا در اختیار غیر قرار ندهم. کلیه حقوق این اثر مطابق با آیین‌نامه مالکیت فکری و معنوی متعلق به دانشگاه شیراز است.

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب(به صورت کاملا تصادفی و به صورت نمونه) با شماره بندی انتهای صفحه درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود-این مطالب صرفا برای دمو می باشد

ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

اینجا کلیک کنید

نام و نام خانوادگی: حسن فتاحی نافچی
تاریخ: 17/6/1392

بهنام خدا

بررسی تطبیقی الگوریتمهای ترکیبی کارا به منظور ارزیابی عملکرد مالی شرکتهای بورس اوراق بهادار تهران با استفاده از رویکرد فازی

بهوسیلهی:

حسن فتاحی نافچی

پایان نامه
ارائه شده به تحصیلات تکمیلی دانشگاه به عنوان بخشی
از فعالیتهای تحصیلی لازم برای اخذ درجه کارشناسی ارشد

در رشتهی:

حسابداری

از دانشگاه شیراز

شیراز

جمهوری اسلامی ایران

ارزیابی شده توسط کمیته پایان نامه با درجه: عالی
دکتر شکرالله خواجوی، دانشیار بخش حسابداری (رئیس کمیته)……………………………….
دکتر امین ناظمی، استادیار بخش حسابداری (مشاور)…………………………………………………
دکتر جواد مرادی ، استادیار بخش حسابداری (داور داخلی)………………………………………
شهریور 1392

تقدیم به
پدر صبور و
مادر مهربانم
دو ستاره‌ای که
در قلب مشتاقم هرگز غروب نخواهند کرد
آنان که به معصومیت باران هستند

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

سپاسگزاری
از رهگذر خاک سر کوی شما بود هر نافه که در دست نسیم سحر افتاد
سپاس فراوان خدایی را که به ما فکرت آموخت و لذت آموزش و یادگیری را هدیه کرد. و همواره دانایانی را راهنمای انسان ها قرار داد. اینک که در سایهسار رحمت ایزد یکتا، عنایات حضرت ولی عصر و هدایت اساتید بزرگوار کار تکمیل این پروژه به پایان رسیده است، از زحمات استاد محترم راهنما، جناب آقای دکتر خواجوی، که با صبر و حوصله وصف ناپذیر و درایت و دقت ستودنی‌اش از نخستین قدمهای این پژوهش تا نقطه فرجام آن، راهنمایی کار را بر عهده داشتند، تشکر به عمل می‌آورم. و همچنین، از استاد محترم مشاور، جناب آقای دکتر ناظمی که با نظرات، نکتهسنجیها، راهنماییها و پیشنهادهای سازندهی خود راه را بر من هموار ساختهاند، کمال تشکر و امتنان را دارم. مراتب سپاس و قدردانی را از دیگر اساتید محترم بخش حسابداری به خاطر سالها شاگردی در محضر این اندیشمندان عرصه علم و پژوهش، ابراز میدارم. در پایان از کلیه کارکنان محترم بخش حسابداری و دانشکده اقتصاد، مدیریت و علوم اجتماعی به خصوص سرکار خانم ابراهیمی، مسؤل دفتر بخش حسابداری، که در این مدت مرا یاری نمودهاند؛ و تمام عزیزانی که به نحوی در مراحل این پژوهش مشمول لطف و عنایت آنان گردیدم، کمال تشکر و قدردانی را به عمل میآورم.
چکیده

بررسی تطبیقی الگوریتمهای ترکیبی کارا به منظور ارزیابی عملکرد مالی شرکتهای بورس اوراق بهادار تهران با استفاده از رویکرد فازی

به وسیلهی:
حسن فتاحی نافچی
در دنیای رقابتی امروز ایجاد یک سیستم مناسب ارزیابی عملکرد شرکتها امری ضروری است. هدف این پژوهش ارزیابی عملکرد مالی شرکتهای دارویی، گروه فلزات اساسی و گروه خودرو و ساخت قطعات با استفاده از روشی نوین است. از فازی AHP برای وزندهی به شاخصهای ارزیابی عملکرد و از فازی تاپسیس و فازی ویکور برای رتبهبندی شرکتهای مورد مطالعه استفاده میشود. در این پژوهش از ترکیبی از معیارهای سنتی ارزیابی عملکرد و معیارهای مبتنی بر ارزش برای ارزیابی عملکرد و رتبهبندی شرکتهای دارویی، گروه فلزات اساسی و گروه خودرو و ساخت قطعات در سال ۱۳۸۸ استفاده میشود. جامعه آماری این پژوهش شرکتهای پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران در صنایع دارویی، گروه فلزات اساسی و گروه خودرو و ساخت قطعات است. استفاده از رویکرد فازی در رتبهبندی شرکتهای بورس دقت اطلاعات ورودی به نرم افزارهای رتبهبندی را به شکل محسوسی بالا میبرد. نتایج این پژوهش که به ارائه دو مدل نوین و با دقت بالا در ارزیابی عملکرد مالی شرکتها منتج شد، میتواند برای گروههای مختلف اعم از سرمایهگذار، سازمان بورس و دیگر استفاده کنندهگان، مفید واقع میشود.

کلید واژهها: ارزیابی عملکرد مالی، تاپسیس، ویکور، فازی AHP، معیارهای مالی.

فهرست مطالب

عنوان …………….. صفحه
فصل اول: کلیات پژوهش8-1
1-1- مقدمه2
1-2- مسأله پژوهش3
1-3- اهمیت و ضرورت پژوهش4
1-4- اهداف پژوهش5
1-5- سؤال‌های پژوهش5
1-6- فرضیه‌های پژوهش6
1-7- روش انجام پژوهش6
1-7-1- نوع روش پژوهش6
1-7-2- روش گردآوری اطلاعات6
1-7-3- جامعه آماری6
1-7-4- روش تجزیه و تحلیل اطلاعات………………………………………………………………….7
1-9- استفادهکنندگان از نتایج پژوهش7
1-10- ساختار پژوهش8
فصل دوم: مبانی نظری و پیشینه پژوهش39-9
2-1- مقدمه10
2-2- مبانی نظری12
2-2-1- نظریه ارزیابی: اساس اقتصادی ارزیابی عملکرد12
2-2-2- ارزیابی عملکرد و معیار ارزیابی عملکرد14
2-2-3- مالکیت و تضاد منافع15
2-2-4- محدودیتهای اساسی پژوهشهای پیشین در رابطه با ارزشیابی15
2-2-5- پیش بینی ارزش شرکت با استفاده از متغیرهای حسابداری 16
2-2-6- مدیریت مبتنی بر ارزش17
2-2-7- تصمیمگیری چند شاخصه (MADM)18
2-2-8- شاخصهای ارزیابی عملکرد19
عنوان صفحه
2-2-8-1- معیارهای سنتی حسابداری19
2-2-8-1-1 بازده داراییها……19
2-2-8-1-2- بازده حقوق صاحبان سهام20
2-2-8-1-3- نسبت P/E20
2-2-8-1-4- سود هر سهم21
الف) نقاط قوت سود حسابداری22
ب) نقاط ضعف سود حسابداری22
2-2-8-2- معیارهای مبتنی بر ارزش22
2-2-8-2-1- ارزش افزوده اقتصادی (EVA)23
انتقادات وارد بر EVA 24
انتقاد ساختاری و مفهومی (پائولو استانلیف)24
انتقاد محاسباتی (روبن اسکالونا)25
2-2-8-2-2- ارزش افزوده بازار (MVA)26
2-2-8-2-3- ارزش افزوده نقدی (CVA)27
2-2-9- منطق فازی31
2-3- پیشینه پژوهش34
2-3-1- پژوهشهای خارجی35
2-3-2 پژوهشهای داخلی37
2-4- خلاصه فصل39
فصل سوم: روششناسی پژوهش62-41
3-1- مقدمه42
3-2- فرضیه‌های پژوهش43
3-3- متغیرهای پژوهش44
3-3-1- معیارهای مالی سنتی حسابداری44
3-3-2- معیارهای مالی مبتنی بر ارزش44
3-4- روش گردآوری اطلاعات45
3-4-1- جامعه آماری46
3-4-2- پرسشنامه وزندهی به معیارهای ارزیابی عملکرد46
3-4-3- روش تجزیه و تحلیل و آزمون فرضیه‏ها48
3-4- 3-1 تصمیمگیری چند شاخصه (MADM)48
3-5- تاپسیس49
عنوان …………….. صفحه
3-6- روش ویکور50
3-7- تکنیک فازی56
3-8- روش آنالیز توسعه CHANG58
3-9- الگوریتم فرآیند FAHP به روش آنالیز توسعه CHANG 60
3-10- خلاصه فصل62
فصل چهارم: تجزیه و تحلیل داده‌های پژوهش95-63
4-1- مقدمه64
4-2- معیارهای مالی پژوهش64
4-3- جامعه آماری64
4-4- فرضیههای پژوهش65
4-5- طرح کلی مدل پژوهش66
4-5-1- مشخص کردن وزن معیارها با استفاده از FAHP67
4-5-1- 1- فرآیند تحلیل سلسله مراتبی67
4-5-1- 2- فرآیند تحلیل سلسله مراتبی گروهی67
4-5-1- 3- FAHP68
4-5-2- روش آنالیز توسعه CHANG68
4-5-3- الگوریتم فرآیند FAHP به روش آنالیز توسعه CHANG70
4-5-4- تاپسیس71
4-6- روش ویکور72
4-7- یافتههای پژوهش73
4-8- ماتریس مقایسات زوجی74
4-9- نتایج رتبهبندی با استفاده از تاپسیس89
4-9-1- صنعت دارویی89
4-9-2- صنعت فلزات اساسی89
4-9-3- صنعت گروه خودرو و ساخت قطعات89
4-10- نتایج رتبهبندی با استفاده از ویکور89
4-10-1- صنعت دارویی89
4-10-2- صنعت فلزات اساسی90
4-10-3- صنعت گروه خودرو و ساخت قطعات90
4-11- بررسی فرضیه دوم90
4-12- آزمون دو جملهای91
عنوان صفحه
4-12-1- آزمون آماری در سطح 591
4-12-2- آزمون آماری در سطح 1092
4-13 رتبهبندی نهایی93
4-14- خلاصه فصل94
فصل پنجم: نتیجه‌گیری و پیشنهادهات پژوهش108-96
5-1- مقدمه97
5-2- مروری بر نتایج به دست آمده از پژوهش98
5-2-1- نرخ ناسازگاری پرسشنامهها99
5-2-2- بحث و نتیجهگیری حاصل از فرضیه اول99
5-2-3- بحث و نتیجهگیری حاصل از فرضیه دوم100
5-3- مدل FAHP- تاپسیس102
5-4- مدل FAHP- ویکور102
5-5- تحلیل نتایج آزمون دوجملهای103
5-6- پیشنهادهای پژوهش104
5-6-1- پیشنهادهای حاصل از یافتههای پژوهش104
5-6-2- پیشنهاد برای پژوهشهای آینده106
5-7- محدودیت‌های پژوهش106
5-8- خلاصه فصل108
منابع و مآخذ…116-109
الف- منابع فارسی109
ب- منابع انگلیسی112

فهرست جدولها

عنوان صفحه
جدول 3-1 جدول ماتریس تصمیم52
جدول 3-2.جدول نرمال شده ماتریس تصمیم53
جدول 3-3. جدول نهایی نرمال شده ماتریس تصمیم53
جدول 3-4. وزندار کردن ماتریس نرمال54
جدول 3-5. محاسبه بالاترین و پایینترین ارزش نرمال ماتریس تصمیم55
جدول 3-6 تعیین شاخص مطلوبیت (S) و شاخص نارضایتی (R)55
جدول 3-7 محاسبه مقدار Q و رتبهبندی نهایی56
جدول 3-8. متغیرهای زبانی و اعداد فازی مثلثی مربوط 61
جدول 4-1. متغیرهای زبانی و اعداد فازی مثلثی مربوط73
جدول 4-2. ماتریس مقایسات زوجی شاخصهای سنتی75
جدول 4-3. ماتریس مقایسات زوجی شاخصهای مبتنی بر ارزش75
جدول 4-4. ماتریس مقایسات زوجی شاخصهای سنتی و مبتنی بر ارزش75
جدول 4-5. ارزش کل AFP برای شرکتهای دارویی77
جدول 4-6. محاسبه کل شاخص اصلی VFP برای شرکتهای دارویی78
جدول 4-7. محاسبه کل شاخص اصلی AFP برای شرکتهای گروه فلزات اساسی79
جدول 4-8. محاسبه کل شاخص اصلی VFP برای شرکتهای گروه فلزات اساسی80
جدول 4-9. محاسبه کل شاخص اصلی AFP برای شرکتهای گروه خودرو و قطعات خودرو81
جدول 4-10. محاسبه کل شاخص اصلی VFP برای شرکتهای گروه خودرو و قطعات خودرو82
جدول 4-11. رتبهبندی شرکتهای گروه دارویی با استفاده از تاپسیس 83
جدول 4-12. رتبهبندی شرکتهای گروه فلزات اساسی با استفاده از تاپسیس84
جدول 4-13. رتبهبندی شرکتهای خودرو و قطعات خودرو با استفاده از تاپسیس 85
جدول 4-14. رتبهبندی شرکتهای گروه دارویی با استفاده از ویکور86
جدول 4-15. رتبهبندی شرکتهای گروه فلزات اساسی با استفاده از ویکور87
جدول 4-16. رتبهبندی شرکتهای خودرو و قطعات خودرو با استفاده از ویکور88
جدول 4-17. نتایج آزمون دو جملهای در سطح اختلاف رتبهای 592
جدول 4-18. نتایج آزمون دو جملهای در سطح اختلاف رتبهای 1093
عنوان صفحه
جدول 4-19. رتبهبندی نهایی94

فصل اول

کلیات پژوهش

1-1- مقدمه

پیدایش انقلاب صنعتی و تداوم آن در اروپا در قرن نوزدهم، شکلگیری کارخانه‌های بزرگ و انجام طرح‌های عظیمی چون احداث شبکه‌های سراسری راه‌آهن، این حقیقت را فاش ساخت که به سرمایه‌های مالی کلانی نیاز است. فراهم نمودن چنین سرمایه‌هایی از امکانات مالی یک یا چند سرمایه‌گذار و حتی دولت‌های آن زمان فراتر بود. از سوی دیگر، یک یا چند سرمایه‌گذار نیز آمادگی پذیرش خطر تجاری چنین فعالیت‌های بزرگی را نداشتند. از این رو با بهره‌گیری از دو دستاورد بزرگ و مفید انقلاب صنعتی- یعنی سازماندهی و همکاری، اولین شرکت‌های سهامی شکل گرفت که مسئولیت صاحبان سهام محدود به مبلغ سرمایه‌گذاری آن‌ها بود. این ساختار نوین (شرکت‌های سهامی) راه حل مناسبی برای تامین سرمایه‌های کلان و توزیع مخاطرات تجاری بود.
رشد و توسعه شرکت‌های سهامی با گذشت زمان به پدیدار شدن و افزایش قشری از صاحبان سرمایه انجامید که در اداره شرکت‌ها مشارکت مستقیم نداشته و از طریق انتخاب هیات مدیره، امور شرکت را هدایت و بر آن نظارت می‌کنند.
برای سالیان متمادی در گذشته، اقتصاددانان فرض می‌کردند که تمامی گروه‌های مربوط به یک شرکت سهامی برای یک هدف مشترک فعالیت می‌کنند. اما در 30 سال گذشته موارد بسیاری از تضاد منافع بین گروه‌ها و چگونگی مواجهه شرکت‌ها با این گونه تضادها توسط اقتصاددانان مطرح شده است (جنسن1 و مکلینگ2،1976: 313)، این موارد بطور کلی تحت عنوان «تئوری نمایندگی3» در حسابداری مدیریت بیان می‌شود. طبق تعریف جنسن و مک لینگ:
رابطه نمایندگی قراردادی است که براساس آن صاحب کار یا مالک4، نماینده5 یا عامل را از جانب خود منصوب نموده و اختیار تصمیم‌گیری را به او تفویض می‌کند(جنسن و مک لینگ، 1976: 314).
اگرچه این فرض وجود دارد که هر دو طرف در رابطه بالا به دنبال حداکثر کردن منافع خود هستند، ولی ممکن است نماینده همیشه در جهت حداکثر کردن منافع مالک عمل نکند. مالک (سهامدار) می‌تواند کاهش و اختلاف منافع خود را از طریق پرداخت حقوق و مزایای مناسب برای نماینده و قبول هزینه‌های نظارت برای محدود کردن اقدامات و فعالیت‌های نابجای وی، تعدیل کند(نمازی، 1384: 149).
وجود تضاد منافع، موجب نگرانی مالکان (سهامداران) گردیده تا جایی‌که آنها برای اطمینان از تخصیص بهینه منابع خود توسط مدیران، اقدام به بررسی و ارزیابی عملکرد مدیران می‌کنند. به مرور زمان مشخص شده است که برخی از تصمیمات مدیران ممکن است موجب اتلاف منابع شرکت و از بین رفتن ثروت مالکان گردد. از سوی دیگر، مدیران همواره به دنبال این بوده‌اند تا ضمن حداکثر کردن منافع خود، به مالکان این اطمینان را بدهند که تصمیمات اتخاذ شده توسط آنها در جهت منافع مالکان می‌باشد( نمازی، 1384: 156). اگر مالک و مدیر را دو متغیر درگیر درنظر بگیریم میتوان با وارد کردن متغیر سوم این مشکل را برطرف نمود.
پیشرفت سریع فناوری و تغییرات محیطی وسیع، شتاب فزاینده‌ای به اقتصاد بخشیده است. تصمیم‌گیری در مسایل مالی همواره با ریسک و عدم اطمینان همراه بوده است. ایجاد ارزش در شرکتها یکی از مهمترین وظایف مدیران محسوب می شود. جهت نشان دادن میزان موفقیت مدیران در ایجاد و افزایش ارزش از معیارهای ارزیابی عملکرد استفاده میشود (یحیی زاده فر و همکاران، 1388). مدیران در دنیای رقابتی امروز، دورانی را در پیش رو دارند که آنها را ملزم مینماید چارچوب اقتصادی جدیدی در شرکتهای خود مستقر کنند. از این رو یافتن شاخصی که بتوان با استفاده از آن عملکرد شرکت را با اطمینان نسبتاً معقولی تشریح نمود یک ضرورت است (نوروش وهمکاران، 1383: 122). معیار مناسب عملکرد شرکت، معیاری است که به میزان ثروت اضافی که شرکت برای سهامدارانش ایجاد میکند، توجه خاصی داشته باشد و افراد را در تصمیمگیریهای مربوط به ایجاد ارزش یاری کند (یحییزاده فر و همکاران، 1388: 94). عدم استفاده از معیارهای مناسب برای ارزیابی عملکرد باعث میشود ارزش یک شرکت به سمت ارزش واقعی سوق پیدا نکند و موجب زیان دیدن یک گروه از خریداران سهام و سود فزاینده برای گروه دیگر میشود (جهانخانی و ظریف فرد، 1374: 42). باید توجه داشت که علاوه بر درنظر گرفتن معیارهای مناسب، روشهای اندازهگیری عملکرد مالی شرکتها نیز باید مورد توجه قرار گیرد. امروزه، پیشرفتهای سریع در علوم مرتبط، ارائه روشهایی با دقت بالا را به منظور اندازهگیری عملکرد مالی شرکتها ممکن کرده است.

1-2- مسأله پژوهش

همانگونه که در بخش قبلی بیان شد، شرکتهای فعلی، شرکتهایی هستند که مالکیت آنها در اختیار گروههای مختلف میباشد و هریک از آنها هدفهای متفاوتی دارند. طبق نظریه نمایندگی، بین مالکان و مدیران شرکتها ممکن است تضاد منافع وجود داشته باشد. به گونه کلی، تئوری نمایندگی برای تحلیل ارتباط نماینده و مالک در واحدهای اقتصادی که مالکیت و مدیریت آن از یکدیگر جدا باشد، استفاده شده است، اما بنظر میرسد یک شیوه کارا برای حل مشکلات بین مالک و مدیر وارد کردن یک پارامتر اندازه گیری دقیق مورد تأیید دو طرف است.
ارزیابی عملکرد شرکتها از مهمترین موضوعات مورد توجه سرمایهگذاران، اعتبار دهندگان، مدیران و دولتها است. در دنیای رقابتی امروز ایجاد یک سیستم مناسب ارزیابی عملکرد شرکتها امری ضروری است. سرمایهگذاران علاقهمند هستند دریابند از سرمایهگذاری انجام شده چه اندازه ایجاد ارزش شده است. سرمایهگذاران در بازار سهام همواره درصدد کسب سود بالا هستند، آنها سهامی را خریداری میکنند که از نظر آنها بهترین سهم باشد و بیشترین سود و بازده به آنها تعلق گیرد (یحییزاده و همکاران، 1388: 92). همچنین سهامداران به عنوان مالکان واحد تجاری، از مدیران میخواهند تا ارزش سرمایهگذاری آنها را به حداکثر برسانند. به منظور نیل به این هدف، ازگذشته، با استفاده از سود عملیاتی یا نسبتهای مالی به ارائه گزارشی از عملکرد شرکتها پرداخته شد. نرخهای مالی نقش مهمی در اندازهگیری عملکرد و وضعیت مالی یک واحد تجاری ایفا میکنند. مطالعات زیادی سودمندی نرخهای مالی را به اثبات رسانده است (چن و شمیردا6 ،1981: 67). اما به علت اینکه این معیارها دارای نقاط ضعف عمده هستند، عملکرد شرکتها را به نحو مطلوبی ارائه نمیدهند.
ارزیابی عملکرد مالی با استفاده از معیارهای سنتی حسابداری نقاط ضعف فراوانی دارد. در ارزیابی عملکرد به روش سنتی به دلیل اینکه فقط به سود حسابداری توجه میشود و هزینهی تامین منابع سرمایه را لحاظ نمیکند، مورد انتقاد شدیدی قرار گرفته است و روش مطلوبی محسوب نمیشود. در معیارهای مبتنی بر ارزش کلیه هزینههای تامین مالی در نظر گرفته میشود (یحیی زاده و همکاران، ، 1389: 114). معیارهای مبتنی بر ارزش دو ویژگی دارند: اولاً سود نسبت به سطحی از سرمایهگذاری اندازهگیری میشود که برای رسیدن به آن سطح سود به کار رفته است. دوماً ریسک نوعاً از طریق محاسبهی هزینهی سرمایه در نظر گرفته میشود (نوروش و حیدری، 1383: 122-123). با انتخاب معیارهای مبتنی بر ارزش در ارزیابی عملکرد مالی شرکتها میتوان بر هر دو مشکل فائق آمد (آمیلس و دیگران، 2002: 123).
با توجه به مطالب فوق ، نیاز به ادغام معیارهای مالی سنتی حسابداری (AFP)7 و معیارهای مبتنی بر ارزش (VFP )8، به دلیل آنکه هرکدام از آنها ویژگیهای خاص خود را دارند، به شکل محسوسی دیده می شود. اما آیا میتوان با استفاده از ترکیب این معیارهای مالی به عنوان ابزارهای سنجش، و ترکیب رویکرد فازی با روشهای مختلف به عنوان تکنیکهای سنجش به یک روش کارا به منظور ارزیابی عملکرد مالی شرکتها دست یافت؟

1-3- اهمیت و ضرورت پژوهش

مقابله با چالشهای پیش روی سازمانها نیازمند آن میباشد که مدیران آنها الگوی مناسبی از اندازهگیری عملکرد داشته باشند تا بتوانند به بهبود مستمر در تمام زمینهها دست یابند. با ظهور روشهای نوین و استفاده از این روشها به همراه معیارهای مالی سنتی حسابداری (AFP)، ارزیابی عملکرد شرکتها متحول شد. اما هنوز میتوان با استفاده از ترکیب روشهای مختلف و استفاده از معیارهای مالی جدید، دقت اطلاعات خروجی را افزایش داد. استفاده از رویکرد فازی، به منظور مقابله با ابهام موجود در دادههای ورودی، در کنار نرمافزارهای AHP، تاپسیس9، و ویکور10 که هریک دارای ویژگیهای منحصر به فردی میباشند، میتواند یک پژوهش کاربردی ویژه در حوزهی ارزیابی عملکرد مالی شرکتها ارائه دهد. شکاف میان مالکان و مدیران یکی از مشکلاتی است، که استفاده از معیارهای سنتی حسابداری نشان داده است که نمیتواند این مشکل را حل کند. با استفاده از ترکیب معیارهای مبتنی بر ارزش و معیارهای سنتی حسابداری میتوانیم این شکاف را به نحو چشم گیری کاهش دهیم.
این پژوهش درصدد ارائه روشهای ترکیبی نوین با استفاده از تکنیکهای جدید و ادغام معیارهای حسابداری و معیارهای مبتنی بر ارزش، به منظور پوشاندن نقاط ضعف روشهای قدیمی و بررسی تطبیقی نتایج این روشهاست.

1-4- اهداف پژوهش

نیاز به ارزیابی عملکرد مالی شرکتها با استفاده از یک روش دقیق به منظور کمک به سرمایهگذاران در اتخاذ تصمیمات ، به دلیل آن که تجزیه وتحلیل صورتهای مالی شرکتها نیاز به تخصص مالی دارد، ضروری به نظر میرسد.
هدف از این پژوهش، ارائه یک روش ترکیبی، با استفاده از رویکرد فازی و با بکارگیری روشهای نوین ارزیابی عملکرد، براساس معیارهای مالی سنتی حسابداری (AFP) و معیارهای مبتنی برارزش (VFP) است.

1-5- سؤالهای پژوهش

آیا معیارهای مبتنی بر ارزش نسبت به معیارهای سنتی حسابداری محتوای اطلاعاتی بیشتری دارند؟
آیا با استفاده از ترکیب معیارهای مبتنی بر ارزش و معیارهای سنتی حسابداری می توان مدلی نوین در اندازهگیری عملکرد مالی شرکتها ارائه کرد؟

1-6- فرضیههای پژوهش

همان گونه که تشریح شد، پژوهش حاضر درصدد ارائه رویکردی نوین به منظور ارزیابی عملکرد مالی شرکتهای پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران است. به منظور روشن ساختن مسیر پژوهش فرضیههای زیر را ارائه میکنیم:
معیارهای مبتنی بر ارزش نسبت به معیارهای سنتی حسابداری محتوای اطلاعاتی بهتری دارند.
با استفاده از ترکیب معیارهای مبتنی بر ارزش و معیارهای سنتی حسابداری می توان مدلی نوین در اندازهگیری عملکرد مالی شرکتها ارائه کرد.

1-7- روش انجام پژوهش

1-7-1- نوع روش پژوهش

این پژوهش کاربردی است. طرح پژوهش آن از نوع نیمه‌ تجربی و با استفاده از رویکرد پس‌رویدادی (از طریق اطلاعات گذشته) است. از روش پس‌رویدادی زمانی استفاده می‌شود که محقق پس از وقوع رویدادها به بررسی موضوع می‌پردازد، افزون بر این، امکان دستکاری متغیرهای مستقل وجود ندارد (عبدالخلیق و آجینکیا ، 1379: 35).

1-7-2- روش گرد آوری اطلاعات

در این پژوهش برای جمع‌آوری داده‌ها و اطلاعات، از روش کتابخانه‌ای استفاده می‌شود. در بخش کتابخانه‌ای، مبانی نظری پژوهش از کتب و مجلات تخصصی فارسی و انگلیسی گردآوری می‌شود و دادههای پژوهش از طریق جمع‌آوری داده‌های شرکت‌های نمونه با مراجعه به صورت‌‌های مالی، یادداشت‌های توضیحی، گزارش‌های هفتگی و ماهنامه بورس اوراق بهادار و با استفاده از بانکهای اطلاعاتی بورس اوررق بهادار تهران، نرم افزارهای رهآورد نوین و تدبیر پرداز و نشریات بورس جمعآوری خواهد شد.

1-7-3- جامعه ‌آماری

جامعهی‌ آماری این پژوهش، شرکتهای پذیرفته‌ شده‌ در بورس اوراق بهادار تهران در صنایع فلزات اساسی، مواد غذایی و خودرو و قطعات خودرو برای سال1387 تا 1390 است. صنایع فوق بر این اساس انتخاب شدهاند که در بازه زمانی 1386 تا 1390 اطلاعات کامل و شفافی از صورتهای مالی شرکتها بتوان استخراج کرد. در این پژوهش از نمونهگیری آماری استفاده نمیشود.

1-7-4- روش تجزیه و تحلیل اطلاعات

یکی از مسائل مهم مدیریتی ارزیابی عملکرد مالی شرکتها است. به منظور اندازهگیری عملکرد شرکتها دو فاکتور را باید درنظر بگیریم:
معیارهای اندازه گیری عملکرد
روش رسیدن به یک شاخص جامع از طریق ایجاد یک بردار واحد با استفاده از تلفیق این معیارها

در این بخش به روشی که در این پژوهش استفاده شده است میپردازیم.

برنامهریزی فازی سلسلهمراتبی: برنامهریزی سلسلهمراتبی (AHP) که اولین بار توسط ساعتی11 ارائه شد، یک ابزار تصمیم گیری چند معیاره است که کاربرد فراوانی دارد. از زمان ابداع به عنوان یک ابزار در دست تصمیمگیرندگان و پژوهشگران در تصمیم گیریهای چند معیاره استفاده میشود. در این مطالعه، از FAHP استفاده میشود که برای اولین بار توسط چانگ استفاده شد.

1-8- استفادهکنندگان از نتایج پژوهش

این پژوهش، از نوع پژوهشهای کاربردی است که‌ می‌تواند مورد استفادهی‌ گروه کثیری از استفادهکنندگان از اطلاعات حسابداری جهت تعیین ترکیب بهینه ساختار مالکیت و سرمایه‌گذاری در بازار سرمایه‌ و در نتیجه‌ تخصیص بهینه‌ی منابع، به‌ منظور رشد و توسعه ‌اقتصادی کشور قرار گیرد. استفاده‌کنندگان اصلی این پژوهش عبارتند از: سهامداران(مالکان) داخلی و خارجی به‌ عنوان گروه اصلی استفاده‌کنندگان از اطلاعات حسابداری و در نتیجه‌ تأمینکنندگان عمدهی‌ بازار سرمایه‌، اعتباردهندگان، تحلیلگران، عرضه‌کنندگان، دولت، سازمان خصوصی سازی، مسئولین مربوط به اصل 44، مدیران و کارکنان شرکت و همچنین بورس اوراق بهادار تهران.

1-9- ساختار پژوهش

به منظور انعکاس چارچوب این پژوهش در این بخش، مختصری از مطالب عنوان شده در هر یک از فصول آتی مطرح میشود:
در فصل دوم، مبانی نظری این پژوهش از جمله چگونگی و چرایی انجام پژوهشها در این حوزه معرفی میشود و سپس پیشینه پژوهشهای قبلی نشان داده میشود.
در فصل سوم، روش پژوهش و آزمون فرضیهها عنوان شده است. به گونهای که در ابتدا فرضیات به تفصیل تشریح شده و سپس متغیرهای پژوهش تعریف شده است. در نهایت روشهای آماری مورد استفاده در پژوهش معرفی شده است.
در فصل چهارم، تجزیه و تحلیل و آزمون فرضیههای پژوهش به همراه نتایج آن عنوان شده است. با توجه به خروجیهای به دست آمده از نرمافزار تاپسیس و ویکور معنیداری ضرایب و مقایسه آنها با یکدیگر اقدام به تأیید یا رد فرضیههای پژوهش شده و سپس در کنار این موضوع، سایر نتایج جانبی به دست آمده نیز تشریح میشود.
در فصل پنجم، با مرور کلی از نتایج به دست آمده، محدودیتهای قرار گرفته در حین انجام پژوهش با جزئیات بیشتری آمده و سپس پیشنهاداتی که میتواند در آینده تداوم این پژوهش به روشنتر شدن موضوع کمک نماید، عنوان شده است.

فصل دوم

مبانی نظری و پیشینه پژوهش

2-1- مقدمه
از اوایل قرن بیستم، سرمایه داری صنعتی و جمع آوری دادههای مالی و تجزیه و تحلیل آماری شرکتها ناگهان در آمریکا ترقی کرد. نشریات ادواری مالی مانند فورب، مکرراً آمارههایی اعم از بازده سود سهام، سود هر سهم و بازده بر سرمایهگذار (ROI) از شرکتهای انتخابی گزارش میکردند. در سال 1918 سنا در گزارشی با عنوان «عایدات شرکت و درآمدهای دولت» آمار 31500 شرکت آمریکایی را که بازده بر سرمایه آنها 15 درصد در سال 1917 بود جمع آوری کرد. هدف از این سند بررسی حجم گران فروشی شرکتهای دولتی بود. از میان تمام پژوهشهای اولیه که در آن سالها با استفاده از دادههای جمع آوری شده انجام شد، هدفمندترین پژوهش در زمینه سودآوری شرکتهای آمریکایی، کار لئونارد کروم12 با عنوان «قدرت سودآوری شرکت» در سال 1929 میباشد. او دادههای اداره مالیاتهای آمریکا را درباره خالص بازده بر فروش 455000 شرکت در طول دوره 1927تا 1916 تجزیه و تحلیل کرد. بازده بر داراییها تنها چند سال آخر نمونه در دسترس بود. به هر حال این کار مهم دارای 94 نمودار و 74 جدول داده بود که حاشیه فروش را به عنوان معیار کلیدی اندازه گیری عملکرد شرکت قبول کرده بود.
شناسایی مشکلات ناشی از تفکیک مالکیت از مدیریت و تضاد منافع13 به زمانهای دور بر میگردد. از زمانی که دو نفر از اساتید دانشگاه کلمبیا به نام آقایان آدلف برل14 و کاردینر مینز15 (1967) در کتابی تحت عنوان «شرکتهای مدرن و مالکیت خصوصی» سبک و سیاقی از مدیریت را که در جهت منافع فردی و گروهی خود عمل مینماید، افشا میسازند. به عنوان مثال آنان ذکر میکنند مدیران در جهت رشد منافع خود اندازه شرکتها را گسترش میدهند حتی اگر این رشد غیراقتصادی و به زیان طبقه سهامدار باشد. زمانی که ارزیابی عملکرد و پاداش مدیران اجرایی متناسب با اندازه شرکتها است شاهد وقوع این پدیده هستیم. یا زمانی که پاداش سالانه مدیران مبتنی بر ارقام حسابداری است، انگیزههای قوی برای مدیریت سود و دستکاری ارقام حسابداری وجود دارد (استرن16 و شیلی17، 2001: 1-3).
در دو دهه آخر قرن بیستم میلادی شاهد تغییر و تحولات بنیادی در شرایط اقتصادی و روابط تجاری بین کشورها هستیم. آثار این تغییرات بسیاری از کشورهای جهان را، صرفنظر از وضعیت سیاسی و سطح توسعه اقتصادی آنها، فرا گرفته است. عمده عوامل کلیدی در پیدایش شرایط متحول شده اقتصادی را میتوان به قرار زیر تلخیص نمود (یونگ18 و اُبیرن19، 2001: 5-6):
آزادسازی نرخ ارز در بازار پول و شناور شدن نرخ ارز.
مقرراتزدایی از فعالیتهای اقتصادی و به ویژه پایان یافتن کنترلها در زمینه حرکت سرمایهها.
جنبش جهانی خصوصی سازی در اقتصاد.
توافق همگانی در مورد تعرفهها و تجارت.
بسط و گسترش مؤسسات سرمایهگذاری و اعتباری.
رشد حیرتانگیز تکنولوژی اطلاعات و ارتباطات.
تغییر دیدگاه نسلها نسبت به نوع پساندازها و سرمایهگذاریها.
مجموعه این شرایط کلیدی زمینهساز پدیده جهانی شدن اقتصاد بوده است. در شرایط جدید مدیران واحدهای تجاری با چالشهای جدیدی مواجهند. از جمله میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
امروزه سرمایهگذاران قادرند برای کسب بازدهی بیشتر سرمایههای خود را حرکت دهند زیرا سرمایهها دارای چنین خاصیتی میباشند.
مدیران اجرایی نمیتوانند نسبت به بازارهای سرمایه بیتفاوت باشند.
حداکثرسازی ثروت سهامداران از اهداف اصلی بنگاههاست.
حفظ هزینههای سرمایه در سطح معقول از ضرورتهای تداوم فعالیت در بازار سرمایه است.
ارزشآفرینی برای بنگاهها عامل اصلی در ثروتآفرینی طبقه سهامدار و حفظ تداوم فعالیت است.
وجود تضاد منافع، موجب نگرانی مالکان (سهامداران) گردیده تا جایی‌که آنها برای اطمینان از تخصیص بهینه منابع خود توسط مدیران، اقدام به بررسی و ارزیابی عملکرد مدیران می‌کنند. به مرور زمان مشخص شده است که برخی از تصمیمات مدیران ممکن است موجب اتلاف منابع شرکت و از بین رفتن ثروت مالکان گردد. از سوی دیگر، مدیران همواره به دنبال این بوده‌اند تا ضمن حداکثر کردن منافع خود، به مالکان این اطمینان را بدهند که تصمیمات اتخاذ شده توسط آنها در جهت منافع مالکان می‌باشد ( نمازی، 1384: 156).
برخی مواقع شرکتها برای ایجاد انگیزه در مدیران و همچنین کاهش تضاد منافع، با اعطای پاداش یا ارائه سهام، آنها را در مالکیت شرکت سهیم میکنند و در صورتی که خود مدیران با محدودیتهایی مواجه باشند، سهام به نام اعضای خانواده آنها صادر میگردد. دولتها نیز با داشتن منابع عظیم مالی (مالیات، منابع معدنی و زیرزمینی مثل نفت و گاز، عوارض، جریمه ها و …)، اقدام به تأسیس شرکتهای دولتی میکنند و یا درصدی از مالکیت شرکتهای دیگر را در اختیار میگیرند. شرکتها نیز برای رشد و گسترش و کسب منافع بیشتر در سهام سایر شرکتها سرمایهگذاری میکنند و در زمره مالکان آن شرکت قرار میگیرند. در نتیجه، شرکتهای تک مالکی اولیه اکنون به حالتی درآمدهاند که مالکیت آنها در اختیار گروههای مختلف میباشد. این گروهها معمولاً دارای اهداف، سلایق، رفتار و تواناییهای متفاوت میباشند، و مالکان همواره به دنبال معیاری هستند که با استفاده از آن، عملکرد مدیران را به بهترین نحو ممکن ارزیابی نمایند.
در این فصل پژوهش ابتدا در مورد ارزیابی عملکرد و مبانی ایجاد کننده آن، بحث میشود. پس از آن روابط مالکیت- مدیر و تضاد منافع مطرح میشود تا زمینه برای بیان مدیریت مبتنی بر ارزش فراهم شود. بعد از آن معیارهای مالی مورد استفاده در مدل ارائه شده پژوهش تشریح میشود. در انتهای مبانی نظری نیز اندکی در زمینه رویکرد فازی بحث میشود. در قسمت پیشینه پژوهش نیز پژوهشهای انجام شده که به نحوی با موضوع ارزیابی عملکرد مربوط است، بیان میگردد. افزون بر این، به منظور ایجاد پشتوانه برای استفاده از معیارهای ارزیابی عملکرد به عنوان متغیرهای مستقل، پژوهشهای انجام شده در این زمینه نیز مطرح میشوند.

2-2- مبانی نظری پژوهش

به اعتقاد صاحبنظران روش پژوهش، پژوهشگری که قصد رشد و توسعهی دانش مورد مطالعه خود را دارد، ابتدا باید مبانی نظری و پیشنیه پژوهشهایی را که تاکنون در زمینهی دانش مذکور انجام شده را شناسایی و مطالعه نماید. مطالعه منابع مرتبط با موضوع مورد پژوهش، مشتمل بر شناسایی، مطالعه و ارزیابی پژوهشها و مشاهدات علمی گزارششده، عقاید و دیدگاههای صاحبنظران در ارتباط با موضوع مورد پژوهش، بخش عمدهای از روش علمی پژوهش است که انجام آن در کلیهی پژوهشها، ضروری است. مطالعهی منابع مربوط به موضوع پژوهش، به پژوهشگر این فرصت را میدهد که در رشتهی مورد علاقهی خود در حد بضاعت، پیشقدم بوده و به بینش وسیعتری در ارتباط با آن دست یابد. این کار موجب بنیانگذاری مستحکم پایهی علمی پژوهش میشود و بنظر میرسد، اگر بنیان مذکور ضعیف باشد، پژوهش انجام شده، خام، سطحی و تکراری خواهد بود (دلاور، 1371: 120). در ادامه به بررسی مبانی نظری در زمینهی مقولههای مطرح در این پژوهش از قبیل نظریه ارزیابی عملکرد، تضاد منافع، معیارهای ارزیابی عملکرد، رویکرد فازی و مجموعههای فازی و کاربرد آن پرداخته میشود.

2-2-1- نظریه ارزیابی: اساس اقتصادی ارزیابی عملکرد

افزایش ثروت شرکت چه از طریق افزایش قیمت و ارزش شرکت و چه از طریق پرداخت سود نقدی نه تنها برای سهامداران حائز اهمیت است بلکه از نظر مدیران به لحاظ ارزیابی عملکرد خودشان و سایر بخشها و نیز میزان پاداش صحیحی که به آنها پرداخت میشود و حق مسلم آنها است، حائز اهمیت است، همچنین از نظر دولتها جهت رسیدن به سه هدف تخصیص بهینه منابع، توزیع عادلانه درآمد و تثبیت شرایط اقتصادی با مشارکت در فعالیتهای اقتصادی و از نظر بانکها و موسسات مالی- اعتباری نیز به منظور اطمینان از تداوم فعالیت شرکت و ایمان به بقای شرکت برای ارائه تسهیات اعطایی از نظر نرخ و میزان حائز اهمیت فراوانی است (ملکیان و اصغری، 1385: 25).
سرمایهگذاران، مدیران و اعتباردهندگان، هر یک معیارهایی را برای سنجش عملکرد واحد تجاری مورد توجه قرار میدهند. تحلیلهای عملیاتی همچون حاشیه سود ناخالص، حاشیه سود خالص، نسبت گردش داراییها و نسبتهای سودآوری مثل بازدهی داراییها (سود خالص به جمع داراییها) معیارهای عملکرد واحد تجاری از نظر مدیران است، حال آن که از نظر سرمایهگذاران، نسبتهای سودآوری مثل بازدهی ارزش ویژه و سود هر سهم و شاخصهای بازار مثل نسبت قیمت به سود هر سهم و نسبت ارزش بازار به ارزش دفتری و یا سود تقسیم شدهی هر سهم، معیار عملکرد واحد تجاری میباشد و معیار عملکرد واحد تجاری از نظر اعتباردهندگان، نسبتهای نقدینگی، اهرم مالی و نسبتهای پوشش بهره است (شهرضایی، 1383: 22).

دسته بندی : پایان نامه

دیدگاهتان را بنویسید